خبرخون

امروز : سه شنبه ۱۶ آذر ۱۳۹۵

آخرین بروز رسانی : 3 دقیقه پیش

خبرهای امروز : 7191

خبر خون، یک ربات جستجوگر اخبار است. خبرخون یک خبرگزاری نیست. از آنجا که نظارت انسانی برروی اخبار منتشر شده توسط خبرگزاری ها از طرف تیم خبر خون صورت نمی گیرد، در صورتیکه خبری باعث نقض حقوق شما شده است، لطفا با ما تماس بگیرید.

از اعضای سازمان اوپک برای تعیین دبیرکل جدید گرد هم جمع شده اند و به اعتقاد اغلب کارشناسان، شانس کشورهای بی طرف برای انتخاب شدن به عنوان دبیرکل بیشتر است، چراکه احتمالا رقابت بین دو جناح ایران و عربستان به قدری نفس گیر خواهد شد که عاقبت به ناچار روی یک کشور بی طرف به جمع بندی خواهند رسید.

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از شرق ،  امیر جعفرزاده، مدرس دانشگاه و پژوهشگر اقتصادی، ضمن اینکه نقش دبیرکل برای تغییر وضعیت اوپک را چندان پررنگ نمی داند، اما توصیه می کند ایران برای رأی دادن به یک کشور بی طرف احتیاط کند که در خفا زدوبندی با جناح رقیب نداشته باشد.

به نظر شما در شرایط فعلی که بیشتر کارشناسان معقدند جایگاه اوپک تضعیف شده است نشست امروز اوپک به جز انتخاب دبیر کل چه نتیجه و خروجی دیگری خواهد داشت؟
انتخاب دبیر کل مهم ترین بحث نشست اوپک است که روی تعیین سقف تولید اوپک هم تأثیر می گذارد؛ اما به هرحال مسئله تعیین سقف تولید اوپک معمولا در همه جلسات سطح بالای این سازمان مطرح می شود و حتی اگر به صورت مستقیم هم مطرح نباشد، در گفت و گوهای نمایندگان کشورهای عضو مباحثی درباره وضعیت بازار و میزان تولید رد و بدل می شود.

یعنی این احتمال وجود دارد که در نشست امروز بحث فریز نفتی هم پیش کشیده شود؟
فکر نمی کنم به صورت مستقیم درباره این مسئله بحث شود؛ اما احتمال این وجود دارد که کشورهای عضو در حاشیه اجلاس نظر خود را دراین باره مطرح کنند یا در پی تشکیل لابی هایی برای پیگیری این بحث در آینده باشند.

در بحث انتخاب دبیر کل اوپک، گفته می شود کشورهای عضو جناح بندی هایی دارند. با توجه به تنش های اخیر بین ایران و عربستان، شما جناح بندی فعلی اوپک را چگونه ارزیابی می کنید و کدام کشورها با یکدیگر هم جناح می شوند؟
کشورهای عضو اوپک به صورت سنتی دو جناح کلی را تشکیل می دهند؛ یک جناح همیشه طرفدار بحث قیمت و حفظ یک حداقل قیمتی است که از آن کمتر نشود که ایران، ونزوئلا و الجزایر جزء این جناح بوده اند. البته عراق هم به تازگی جزء این دسته بندی حساب می شود. کشورهای این جناح به دلیل اینکه مقدار تولید نفت شان محدودیت دارد و به شدت به درآمدهای نفتی محتاج هستند، قیمت را فاکتور اصلی می دانند. جناح دیگر را عمدتا کشورهایی حاشیه خلیج فارس مانند عربستان، امارات، قطر و کویت تشکیل می دهند. این کشورها در بلندمدت به درآمدهای نفتی نیاز دارند؛ اما در یک چشم انداز، یک تا دو سال چندان محتاج نیستند؛ ازاین رو بیشتر به مقدار تولید و گرفتن سهم بازار اهمیت می دهند. اعتقاد دارند باید در بلندمدت سهم بازار را حفظ کنند و استراتژی های آنها براین اساس تعیین می شود. قاعدتا به دلیل نگرش مختلف این دو جناح، در انتخاب دبیر کل هم دو نگرش متفاوت دارند و رقابت می کنند.

حدود ٨٥ درصد ذخایر نفت اوپک متعلق به ایران، عراق، عربستان، امارات و کویت است و همین مسئله اهمیت و نقش این کشورها را بیشتر می کند؛ اما در رأی گیری برای دبیر کل، مقدار ذخایر نفت مهم نیست، بلکه هر عضو یک رأی دارد. این مسئله باعث می شود هرکدام از این دو جناح در پی یارگیری از کشورهای بی طرف باشند، کشورهای بی طرف هم براساس منافعی که دارند به یکی از این دو جناح رأی می دهند. به نظر می رسد جناح مقابل ایران قوی تر باشد؛ اما مسئله اصلی در تعیین دبیر کل این است که دبیر کل جدید باید رأی تمام اعضای اوپک را بگیرد و بدون شک در شرایط فعلی هیچ کدام از دو جناح اوپک به نماینده جناح مقابل رأی نمی دهند. نکته ای که در نشست فعلی شانس برنده شدن کشورهای بی طرف و خنثی برای دبیر کلی اوپک را بالا می برد این است که احتمالا رقابت بین دو جناح ایران و عربستان به قدری نفس گیر شود که هیچ کدام به پیروزی نرسند و بخواهند درباره یک کشور بی طرف به جمع بندی برسند.

این احتمال هم وجود دارد که نشست بدون انتخاب دبیرکل به پایان برسد؟
بله، این روال هم در اوپک وجود داشته است که سرپرست تعیین کنند و در نشست بعدی دوباره برای انتخاب دبیرکل لابی کنند. اینکه در جلسه فعلی دبیرکل انتخاب نشود، به لابی گری کشورها و دستوراتی که پایتخت ها به نمایندگان خود داده اند بستگی دارد. بحث اصلی در جلسه امروز، امتیازگرفتن و امتیازدادن بین دو کشور ایران و عربستان خواهد بود. کشورهای دیگر در حاشیه این دو کشور هستند. ایران همیشه نگرش و رفتار منطقی تری نسبت به عربستان داشته و از مذاکره استقبال کرده است، اما عربستان رفتار دیگری دارد. دراین میان احتمال اینکه نماینده کشور خنثی و بی طرف از نظر ایران یا عربستان واقعا خنثی و بی طرف نباشد و به آن رأی ندهند وجود دارد که باعث به تعویق افتادن انتخاب دبیرکل خواهد شود.

کدام یک از کشورهای عضو اوپک خنثی تلقی می شوند؟
الجزایر، آنگولا، نیجریه، لیبی و اکوادور کشورهای مهم و خنثی هستند که می توانند دبیرکل معرفی کنند. از این کشورها، الجزایر به سیاست نفتی ایران گرایش دارد؛ گرچه شاید از نظر سیاسی گرایش متفاوتی داشته باشد. به هرحال رزومه افرادی که از کشورهای خنثی معرفی می شوند هم بسیار اهمیت دارد. در هر صورت اینها کشورهای بی طرف هستند، اما نماینده آنها ممکن است سبقه سیاسی گرایش به یکی از جناح ها را داشته باشد.

انتخاب دبیر کل از کشورهای خنثی چقدر می تواند به بهبود وضعیت اوپک و تقویت جایگاه آن کمک کند؟
تضعیف جایگاه اوپک یک بحث تاریخی است. اوپک هیچ گاه به صورت یک کارتل مطرح نشده و همیشه در نقش تنظیم کننده بازار بوده است. سیاست اوپک همیشه به این شکل بوده که با بررسی تقاضای بازار برای نفت و میزان عرضه کشورهای غیرعضو، میزان باقی مانده را عرضه کند تا بازار تنظیم شود. در این وضعیت اگر غیراوپک بیشتر تولید کند، تولید اوپک کم می شود و اگر غیراوپک کم تولید کند، اوپک تولید خود را بالا می برد. این نقش دنبال کنندگی و تنظیم گری بازار از سوی اوپک، باعث شده است بعد از مدتی که عرضه نفت غیراوپک توانسته با کمک شیل اویل ها افزایش پیدا کند، اهمیت اوپک کم شود؛ درحالی که در مواقعی که عرضه وتقاضا در بازار بالانس بود، هرگونه کم یا زیادشدن تولید اوپک تأثیر پررنگی بر بازار داشت؛ ازاین رو دبیرکل به تنهایی نقش خاصی برای تقویت یا تضعیف جایگاه اوپک ندارد. بیشتر نقش هماهنگ کننده دارد و به لابی هایی که در اوپک تشکیل می شود کمک می کند.

به نظر شما آیا در سال جاری سمت وسوی سیاست گذاری اوپک تغییر می کند و می تواند نقش تعیین کننده ای بگیرد؟
من چنین تصوری ندارم. فعلا پیش بینی می شود مازاد عرضه در بازار نفت تا سال ٢٠١٧ هم وجود داشته باشد. به دلیل تفاوتی که بین استراتژی اعضای اوپک مطرح است، تصور نمی شود تغییری در استراتژی اوپک با آن نقش تنظیم گری، اتفاق بیفتد؛ چراکه اعضا ملزم به اجرای سیاست های تعیین شده از سوی اوپک هستند، اما اگر اجرا نکنند هم هیچ اجباری ندارند. به همین دلیل همیشه احتمال اینکه همه به سیاست های سازمان پایبند باشند، وجود دارد. اوپک زمانی می تواند نقش تعیین کننده در بازار نفت داشته باشد که به منافع بلندمدت خود فکر کند و بخواهد تأثیر قیمتی روی بازار بگذارد. در شرایط فعلی، با توجه به سیاست های عربستان، این اثرگذاری منتفی است.

انتخاب دبیرکل جدید می تواند بین اعضا اجماعی ایجاد کند که منافع بلندمدت را ببینند؟
نه، چراکه مسئله بیشتر سیاسی است؛ گرچه یک بحث اقتصادی هم مطرح بوده و عربستان ادله ای که برای افزایش عرضه نفت ارائه می داد، حفظ سهم بازار اوپک بود؛ به این صورت که با افت قیمت نفت، تولید نفت شیل آمریکا کم شود. نظر کارشناسان نفت ایران این است که این مسئله منجر به تعطیلی نفت شیل نمی شود؛ چراکه انقلاب نفت شیل از ٢٠٠٥ شروع شده و اگر قرار بود ضربه ای زده شود، باید آن زمان زده می شد. فعلا تولید نفت آمریکا حدود یک میلیون بشکه در روز کم شده؛ اما این نمی تواند مفهوم تحقق سیاست عربستان باشد؛ چراکه هزینه اولیه برای سرمایه گذاری در تولید نفت شیل نسبت به تولید سنتی نفت بسیار کمتر و هزینه های جاری آن بالاست.

در تولید سنتی نفت سرمایه گذاری اولیه بسیار بالاست؛ اما هزینه جاری کم است. این مسئله انعطاف پذیری تولید نفت شیل را نسبت به نفت سنتی بالا می برد؛ به این صورت که اگر قیمت نفت به نقطه مطلوبی برسد، تولیدکنندگان نفت شیل می توانند با سرمایه گذاری اندک دوباره تولید خود را از سر بگیرند و تولید آنها به صرفه باشد؛ درحالی که کشورهای دیگر برای احیای ظرفیت قبلی تولید سنتی نفت، نیازمند سرمایه گذاری های به مراتب بیشتری هستند. در بحث نفت شیل، قیمت ٥٥ دلار برای نفت رقم مهمی است. در گزارشات و تحقیقات مهم برآورد شده است که اگر قیمت نفت از ٥٥ دلار بالاتر برود، تولیدکنندگان نفت شیل دوباره فعالیت خود را از سر خواهند گرفت. آمریکا نزدیک هزارو٥٠٠ دکل حفاری داشت که حالا به کمتر از یک سوم، یعنی ٤٠٠ دکل رسیده است. در قیمت های بالای ٥٥ دلار دوباره بیشتر اینها می گردند و تولید نفت آمریکا دوباره افزایش خواهد یافت؛ ازاین رو پیش بینی می شود این اتفاقات باعث شود قیمت نفت فعلا از ٥٥ یا ٦٠ دلار بالاتر نرود.

در این شرایط آیا به نظر شما آمریکا و کشورهای بزرگ متقاضی نفت، به حضور اوپک در بازار نفت نیاز دارند یا در کل این سازمان را بی خاصیت و غیرضروری می دانند؟
اگر به واردات نفت آمریکا توجه کنید می بینید که واردات از عربستان را به شدت کاهش داده و بیشتر به سمت واردات از کانادا میل کرده است؛ اما اوپک همیشه برای آمریکا و کشورهای بزرگ مصرف کننده نفت اهمیت داشته است؛ چراکه این سازمان نقش تنظیم کننده در بازار نفت دارد و اگر نقش لیدری و هماهنگ کننده در بازار نفت تغییر کند و تولید نفت کم شود، سیگنال های وحشتناکی برای قیمت صادر می شود که به شدت به زیان کشورهای بزرگ متقاضی نفت است؛ ازاین رو آمریکا و کشورهای بزرگ مصرف کننده نفت، از منظر تأمین امنیت انرژی نیازمند حضور اوپک هستند تا نوسان های تولید نفت را خنثی کند.

با وجود این می گویند فعلا اوپک یک سازمان بی خاصیت شده است. آیا آمریکا هم در بی خاصیت شدن اوپک نقش ندارد؟
اوپک کاملا بی خاصیت نیست، فقط نقش لیدر بازار را ندارد. آمریکا بزرگ ترین تولیدکننده نفت و از بزرگ ترین واردکنندگان نفت نیز هست، اما به سمت خودکفایی تولید نفت و کاهش وابستگی به نفت کشورهای عضو اوپک پیش رفته است. این مسئله به هر حال روی نقش اوپک هم تأثیرگذار بوده است، اما کلا اوپک زمانی اهمیت پیدا می کند که بازار انرژی دنیا، بازار مازاد تقاضا باشد، نه بازار مازاد عرضه. به عبارتی نقش اوپک در بازاری که مازاد تقاضا داشته باشد اهمیت پیدا می کند.

نگاه کشورهای غیرعضو، به سازمان اوپک چگونه است؟ آیا آنها هم وجود اوپک را لازم می دانند؟
تا زمانی که اوپک کارکرد تنظیم کنندگی بازار را داشته باشد، به درد کشورهای مصرف کننده می خورد؛ چراکه مهم ترین دغدغه این کشورها تأمین امنیت انرژی است و اگر به خطر بیفتد، شدیدا دچار مشکل می شوند. وجود اوپک، یعنی تضمین امنیت و تأمین انرژی.

منظور من کشورهای تولیدکننده نفت غیرعضواوپک هستند.
شرایط و نگرش کشورها متناقض است. مثلا آمریکا بزرگ ترین تولیدکننده غیراوپک است، اما مصرف کننده بزرگی نیز هست. در مقابل، روسیه تولیدکننده و صادرکننده نفت است و به دلیل وابستگی شدید به درآمدهای نفتی، به قیمت نفت بیشتر اهمیت می دهد؛ ازاین رو از نقش تنظیم کنندگی اوپک ناراضی است، اما آمریکا به این دلیل که مصرف کننده نفت است، از وجود اوپک راضی است. بسیاری از کشورهای غیرعضو هم هستند که هزینه تولید نفت آنها بالاست و قیمت های فعلی را بیشتر می پسندند و دوست دارند با تنظیم گری اوپک، قیمت نفت افت نداشته باشد.

با توجه به صحبت هایی که درباره اوپک و نشست امروز آن داشتید، به نظر شما ایران باید چه موضعی در نشست امروز داشته باشد؟
ایران به دلیل شرایط پساتحریم نمی تواند سیاست های عربستان را برای حفظ سهم بازار بپذیرد. حتی اگر منطقی باشد؛ چراکه ایران در زمان تحریم ها تولید نفت خود را از دست داد و عمدتا عربستان و عراق جای ایران را گرفتند. موضع ایران مبنی بر ادامه افزایش تولید تا رسیدن به سهم پیش از تحریم ها منطقی است. هزینه ای که از ناحیه گرفتن این موضع ممکن است ایجاد شود، این است که قیمت نفت دچار افت شود و سیاست های غیرهمسو با عربستان ایجاد کند. در این وضعیت، عربستان نقش اساسی دارد، البته اگر تنشی بین ایران و عربستان نبود امکان رسیدن به تفاهم برای کاهش تولید عربستان همراه با افزایش تولید ایران وجود داشت؛ گرچه عراق نیز که روابط بهتری با ایران دارد، راضی به کاهش تولید خود نیست.

موضع ایران در انتخاب دبیرکل باید چه باشد؟
قاعدتا باید خط قرمز ما این باشد که هرکسی را نزدیک به موضع عربستان است، قبول نکنیم. از دیگر سو، نباید به نمایندگان کشورهای بی طرف هم که با حمایت جناح عربستان مطرح شده اند، رأی بدهیم. البته این حمایت ها قطعا در خفا اتفاق خواهد افتاد که بهتر است با همکاری دستگاه دیپلماسی و وزارت نفت درباره آن تحقیق و واکاوی شود. ضمن اینکه باید روی تخصص دبیرکل انتخابی نیز تأکید داشته باشیم.

دیدگاهی بنویسید

با استناد به ماده 74 قانون تجارت الکترونیک مصوب 1382/10/17 مجلس شورای اسلامی و با عنایت به اینکه سایت خبرخون مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر می باشد، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوای خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع خبر و کاربران است