GPlus
۱۳۹۲/۵/۳ - ساعت 11:57:44

اعتدال گام برداشتن میان حق‌وباطل نیست

"حالا اینکه در زمان آقای هاشمی یک سری اتفاقات افتاده که اشتباه بوده، هیچ شکی در آن نیست و همین موضوعاتی که شما مطرح کردید قطعاً اشتباه بوده ولی به آن زمان هم بستگی دارد که همه چیز در زمان خود بررسی شود."
صراط: نعیمه اشراقی عضو هیئت مدیره شرکت خدمات مهندسی نفت کیش و فعال سیاسی اصلاح طلب پس از سکوت در عرصه سیاست، مدتی در صحنه های سیاسی حضور پیدا کرده و به بیان نظرات خود در زمینه های مختلف سیاسی می پردازند.

نعیمه اشراقی نوه امام خمینی (ره) در مورد شرایط اعتدال در جامعه می گوید که اعتدال را پایبندی به قانون و جلوگیری از قانون شکنی است و معتقد است تحصن مجلس ششم و تلاش برای عدم برگزاری انتخابات مجلس هفتم از مصادیق افراط در در دولتمردان و مجلسی ها به شمار می آید.

اشراقی می گوید اینکه در زمان آقای هاشمی یک سری اتفاقات افتاده که اشتباه بوده، هیچ شکی در آن نیست و برخورد با روزنامه گاران و بسته بودن فضای انتقاد در کشور را در دوران ریاست جمهوری آیت الله هاشمی رفسنجانی را اشتباه می داند  و معقتد است " اینکه دولت های قبلی ما همه دولت حضرت علی (ع) بودند که موضوعیت ندارد و ما نمی خواهیم بگوییم که هیچ کدام از آنها عدالت حضرت علی (ع) را داشته اند و یا یک حکومت اسلامی مانند حضرت علی (ع) درست کردند، همگی آنها دارای اشکالاتی بودند".

روز گذشته بخش اول گفتگو با نعیمه اشراقی منتشر شد و آنچه در ذیل می آید متن کامل بخش دوم و پایانی گفت وگوی تسنیم با نعیمه اشراقی در دفتر وی در شرکت خدمات مهندسی نفت کیش است:

  *بسم الله الرحمن الرحیم. خانم اشراقی از وقتی که به ما دادید کمال تشکر را داریم. در رابطه با بحث های مربوط به شعار "اعتدال" از سوی رئیس جمهور منتخب خدمت شما رسیدیم تا بتوانیم از اظهارات و نظرات شما استفاده کنیم. به نظر شما "اعتدال" را باید در معنا و مفهوم لغوی جستجو کرد و یا اینکه "اعتدال" نمایانگر یک حرکت سیاسی در نرم افزار جامعه است؟

- اشراقی: با شنیدن کلمه اعتدال اولین چیزی که به ذهن بنده می رسد این است که اعتدال را پرهیز از افراط و تفریط می دانم ولی من فکر کردم و برای اعتدال پنج مصداق پیدا کردم. مصداق اولی که می توانم برای اعتدال بیان کنم این است که اعتدال را پایبندی به قانون و جلوگیری از قانون شکنی معرفی کنیم. کلاً اعتدال بر پایه قانون گرایی استوار است و بدون قانون گرایی ما به اعتدال نمی رسیم.

حالا قانون گرایی چگونه در کشور ما قابل اجرا است؟ ببینید در کشور ما هنوز قانون گرایی و پایبندی به قانون خیلی ملموس نیست. یعنی خیلی نهادینه و فرهنگ نشده است. شاید الان در مورد قانون گرایی خیلی حرف ها زده شود ولی پایبندی زیادی به آن وجود ندارد.

مثلاً فرض کنید آقای روحانی منتخب مردم، رئیس جمهور شده اند. انتخاباتی برگزار شده است که هیچ شک و شبه ای در آن وجود ندارد، یعنی هیچ یک از دوستان و مخالفان جمهوری اسلامی نمی توانند بر سلامت انتخابات تردید کنند، پس آقای روحانی منتخب مردم است و حرف آقای روحانی حرف مردم است.

خب! از اختیارات قانونی رئیس جمهور این است که او کابینه خود راتشکیل دهد و برنامه ریزی های خود را اعلام کند ولی ما مشاهده می کنیم که چقدر به آقای روحانی از بالاو پایین فشار می آید. همه در مورد کابینه نظر می دهند، همه در مورد برنامه های آقای روحانی اظهار نظر می کنند و یا هر کدام می خواهند تفسیر خود را داشته باشند.

آقای روحانی یک مرد سیاسی با تجربه است، اینکه وی یک مرد میانه رو و اعتدال گراست بر کسی پوشیده نیست و اینکه او نسبت به حرف هایی که زده و برنامه هایی که اعلام کرده شناخت کامل دارد، پس در این باره هیچ شکی وجود ندارد اما می بینیم که فشار زیادی به او وارد می شود. به نظر بنده یک رئیس جمهور باید بتواند از اختیارات قانونی خود، نه بیشتر و نه کمتر استفاده کند.

یکی از حقوق رئیس جمهور انتخاب کابینه است  که باید بتواند بدون اعمال فشار، کابینه خود را تشکیل دهد و باید بتواند همه افراد کابینه خود را به خصوص وزرای کلیدی مانند وزارت خارجه را انتخاب کند، زیرا در این شرایط یکی از مشکلات اصلی ما دیپماسی است، اگر رئیس جمهور منتخب، خود وزرا را انتخاب کند به این معنی است که این وزرا نیز منتخب مردم هستند و کارهای اجرایی این وزرا کارهایی است که مردم می خواهند.

اعتدال یعنی همین و احتیاجی نیست که ما اعتدال را تفسیر کنیم، اعتدال یعنی خواست مردم و اگر این اتفاق بیفتد و در کشور ما اینگونه پیش رود اعتدال گرایی دنبال شده است. ما در این شرایط امروز می بینیم افرادی قبل از انتخابات آقای روحانی را محکوم می کردند و تلاش می کردند که وی رای نیاورد ولی امروز برای آقای روحانی برنامه می گذارند، برای او اعتدال را تعریف می کنند، برای او تعیین می کنند که چه افرادی باید باشند و چه افرادی نباید باشند و به جای آقای روحانی کابینه تعیین می کنند. به نظر بنده این تخطی از قانون است.

*منظور شما افرادی است که قبلا با آقای روحانی مخالف بودند و الان دارند به رئیس جمهور منتخب نظر می دهند؟ این مسئله را تخطی از قانون می دانید؟

- اشراقی: نه! مثلاً ببینید آقای شریعتمداری به نظر من شخصیت تندرویی هست ولی با اینکه ما شخصیت آقای شریعتمداری را می شناسیم باز متعجب می شویم که چطور می شود آنقدر آسان در مورد آدم ها قضاوت کرد. خب! آقای شریعتمداری تا سه روز قبل از انتخابات آقای روحانی را به تسلیم و سازش با آمریکا معرفی می کرد و تلاش می کرد که آقای روحانی رأی نیاورد اما امروز که آقای روحانی انتخاب شد به او خط مشی می دهد که چه فردی را در کابینه بیاورد و چه فردی را در کابینه نیاورد.

به نظر بنده این حرکات افراط و تفریط است که در جامعه ما اتفاق می افتد، به عنوان مثال اینکه رئیس جمهور برای انتخاب کابینه اش تحت فشار باشد.

* البته آقای روحانی گفتند که من رئیس جمهور همه مردم هستم و همه را برای کمک به دولت دعوت کردند.

- اشراقی: قطعاً همین طور است.

* پس آقای شریعتمداری به عنوان شخصیت حقیقی از این دعوت مستثنی نیستند...

- اشراقی: ببینید پیشنهاد غیر از تحت فشار گذاشتن است و کاری که آقای شریعتمداری می کند این نیست که پیشنهاد بدهد بلکه فضا را برای انتخاب کابینه برای آقای روحانی تنگ و مسموم می کنند. به نظر بنده باید رئیس جمهور اختیار داشته باشد که کابینه خود را انتخاب کند. بعد از آنکه کابینه معرفی شد و به مجلس رفت، باز مجلس هم باید اختیار کامل داشته باشد تا بتواند کابینه را تأیید کند و یا تایید نکند و از اختیارات قانونی خود استفاده کند.

ما همیشه نباید فکر کنیم که در شرایط حساس قرار داریم، نباید همیشه فکر کنیم که در تنگنا و فشار هستیم  و بخواهیم اختیارات نهادهای قانونی را از آنها بگیریم. گرچه مجلس فعلی یک مشکلی که دارد این است که نظراتش با قاطبه مردم همسو نیست، اینکه اکثر نمایندگان مجلس از یک کاندیدایی در انتخابات ریاست جمهوری حمایت کردند که اقبال مردمی خیلی کمی داشت، دال بر این سخن من است و این یک زنگ خطر برای مجلس است.

یعنی مجلس باید از این موضوع خیلی به فکر بیفتد، باید بداند که نظر مجلس مطابق نظر مردم نیست و باید نظر خود را به مردم نزدیک کند. می دانید که قوه قانون گذار به همان اهمیت قوه مجریه است و به نظر من شاید از قوه مجریه هم اهمیت بیشتری داشته باشد و زمانی که نظر آنها نظر مردم نباشد یعنی ما در شرایط اعتدال نیستیم، زیرا جامعه ای معتدل است که نظر نهادهای قانونی آن نظر مردم باشد.

*آقای باهنر به عنوان نایب رئیس مجلس شورای اسلامی بعد از پیروزی آقای روحانی گفت که ما سعی می کنیم بیشترین تعامل را با رئیس جمهور منتخب داشته باشیم. خب! این مسئله نشان می دهد که نمایندگان مجلس در مقابل نظر مردم قرار نمی گیرند و می خواهند سعی کنند تا رئیس جمهور منتخب مردم در کار خود موفق باشد...


- اشراقی: ببینید اینکه آقای باهنر می گویند ما می خواهیم با رئیس جمهور منتخب تعامل کنیم یک حرف است، ولی حرف من این نیست، حرف من این است که الان مجلس باید یک زنگ خطری را به صدا در بیاورد که نظر او با نظر مردم همسو نیست و اکثریت نمایندگان مردم از کاندیدایی حمایت کردند که اقبال کمی داشت و این برای مجلس یک خطر محسوب می شود.

یعنی مجلس باید خود را به نظر مردم برگرداند، باید بداند که نظر آنها نظر مردم نیست. اگر نخواهد خود را عوض کند، اگر نخواهد خود را به نظر مردم برگرداند ما یک جامعه معتدل نخواهیم داشت، جامعه معتدل جامعه ای است که در آن نظر مردم پیاده شود. از نظر من الان این مشکل در مجلس ما وجود دارد و بنده فکر می کنم که علت آن است که میزان مشارکت مردم در انتخابات ریاست جمهوری بیشتر از میزان مشارکت مردم در انتخابات مجلس است و یک عده ای هستند که در تمام انتخابات شرکت می کنند، درنتیجه ممکن است نماینده های مجلس نماینده اقلیت مردم باشند و این برای جامعه خیلی مشکل ایجاد می کند و راه حل آن این است که مردم با همان گستردگی که در انتخابات ریاست جمهوری شرکت می کنند در انتخابات مجلس هم شرکت کنند.

* خانم اشراقی مشارکت مردم در انتخابات مجلس 68 درصد بود و در انتخابات ریاست جمهوری نیز تقریبا 78 درصد بود. پس تفاوت زیادی در حضور و مشارکت مردم در انتخابات ریاست جمهوری و انتخابات مجلس شورای اسلامی نیست.

- اشراقی: حضور مردم در تهران و شهرهای بزرگ کمتر بود.

* بالاخره ما باید رأی همه کشور را مد نظر قرار دهیم و نباید به تهران منحصر شویم. فکر نکنم که این فاصله رأی انتخابات مجلس با نتخابات ریاست جمهوری آنقدر چشم گیر باشد که بخواهیم به آنها نماینده اقلیت بگوییم.

- اشراقی: ببینید تفاوت انتخابات مجلس این است که نماینده هایی از جاهای مختلف به مجلس می روند که وزن های مختلفی در مجلس دارند. یعنی مانند هم نیستند. یعنی نماینده تهران با یک نماینده ای که از یک شهرستان کوچک وارد می شوند دارای یک وزن نیستند و نمی توانید بگویید که هر کدام یک رأی دارند.

* در نهایت برای تصویب مصوبات هر کدام یک رأی دارند.

- اشراقی: ببینید نمایندگان اصلی در مجلس نمایندگان دیگر را جذب می کنند. یعنی زمانی که نمایندگان اصلی وارد می شوند سعی می کنند که سایر نماینده ها را جذب کنند. در نتیجه ما نمی توانیم بگوییم اگر در کشور هفتاد و چند درصد در انتخابات مجلس شرکت کردند ما دیگر مشکلی نداریم. به خاطر اینکه آن نمایندگانی که از تهران و شهرهای بزرگ رفته اند دارای وزن خیلی بیشتری نسبت به نمایندگان شهرستان های کوچک هستند، در نتیجه می تواند نظر آدم ها را در آنجا جلب و عوض کنند.

به نظر می آید که در مجلس چنین اتفای می افتد. اگر اکثریت نمایندگان مجلس از آقای روحانی حمایت کرده بودند هیچ جای نگرانی نبود و رأی نماینده های مجلس هم شبیه رأی مردم بود و با مردم همسو بودند ولی زمانی که این اتفاق نمی افتد حاکی از این است که آن 63 درصد که وارد مجلس شده اند نماینده اکثریت نیستند، زیرا آن اقلیت مجلس آمده اند و نیروهای بی طرف را جذب کرده اند و  رأی کل مجلس را عوض کرده اند.

یکی دیگر از مصداق های اعتدال که مورد پذیرش عامه مردم است. البته منظور پیاده سازی خواست مردم در عرصه سیاست است. مردم در عرصه سیاست بسیار تاثیرگذار هستند. در عرصه های علم و دانش و حتی هنر به دلیل اینکه مستلزم پذیرش از سوی مردم و مشارکت عمومی نیست گاهی خروج از معیارهای اعتدالی تأثیر منفی دارد و ممکن است چیزی غیر از اعتدال هم جواب دهد ولی در عرصه سیاست و عمل اجتماع مشارکت مردم و در نتیجه ضرورت همراهی و همدلی آنان با عمل مذکور شرط ضروری برای تأثیرگذاری و نتیجه بخشی آن عمل است.

اگر ما یک جامعه نرمالی داشته باشیم خواست مردم با خواست عقلای جامعه در یک جهت به هم نزدیک است. مفهوم اعتدال یک مفهوم نه تنها اعتباری بلکه نسبی هم هست. رفتارهای افراطی وقتی در جامعه ای رخ می دهد که حاکمیت قانون و یا نهادهای حل اختلاف منصف و بی طرف وجود نداشته باشد.

در یک جامعه دو قطبی که از دو قطب ثروتمند و فقیر تشکیل شده است و طبقه متوسط آن تضعیف شده و به حاشیه رانده شده است، رفتارهای افراطی خود به خود رخ می دهد.

مصداق بعدی که برای اعتدال وجود دارد این است که اعتدال به معنای رعایت حقوق همه اقشار و گروه هاست. ببینید کشور ما متشکل از افراد، گروه ها و نژاد ها و فرهنگ ها مختلف است که هر کدام نظرات و راه های خود را دارند. به نظر من زمانی که یک جناحی به قدرت می رسد نباید جناح مقابل را به حاشیه ببرد و باید همه افرادی که به قانون احترام می گذارند و قانونمند هستند، جایگاه خود را داشته باشند و نباید فردی تضعیف شود.

فرض کنید اگر امروز آقای روحانی تمایل بیشتری به جریان اصلاح طلبی دارد و جریان های اصلاح طلبی از آقای روحانی در این انتخابات از وی حمایت کردند و این افرادی که الان در قدرت هستند، ممکن است از قدرت کنار بروند ولی نباید احساس کنند که رانده شدند بلکه باید بتوانند میل و راه خود را داشته باشند و حرف خود را بزنند.

یک جامعه معتدل جامعه ای است که برای همه فضا داشته باشد، حقوق همه رعایت شود و اینطور نباشد که یکی خود را شهروند درجه 2 یا درجه 3 بداند و یا برای او اینگونه برنامه ریزی شود و یک سری آدم هایی وجود داشته باشند و فکر کنند که فراتر از قانون هستند و نباید به هیچ جایی پاسخگو باشند. در دولت اعتدال نباید افراد و گروه ها به دلیل یکی نبودن جناحشان رانده شوند.

از مصادیق دیگر اعتدال واقع گرایی است. آرمان گرایی جامعه را از مسیر اعتدال خارج می کند. به نظر من جامعه معتدل باید به واقعیت ها اهمیت بدهد و آرمان گرا نباشد. ما باید با واقعیت جامعه کنار بیاییم و پایه ریزی برنامه هایمان بر اساس ساختار کنونی جامعه مان باشد و نه اینکه ساختار آرمانی را ملاک برنامه ریزی قرار دهیم.


در کشور ما بین خواست نخبگان و خواست مردم تفاوت وجود دارد، اگر چه در یک جامعه آرمانی این اختلاف خیلی کم است. برای مثال چالش اصلی نخبگان ما موضوع دموکراسی است، در حالی که عامه مردم ترجمه درستی از دموکراسی ندارند و دمکراسی یعنی اینکه خواست مردم باید در اولویت قرار گیرد.

الان که می بینیم خواست مردم بحث معیشتی است و چیزی که در اقتصاد کشور تاثیر گذاشته است، بحث دیپلماسی است ما باید در اولویت های خود اصلاح دیپلماسی را قرار دهیم. مسائل معیشتی مردم اصلاح شود و بعد از اینکه از دغدغه معیشتی بیرون رفتند بعد ما می توانیم یک جامعه مدنی داشته باشیم و این جامعه مدنی خود به خود تشکیل می شود و نیازی نیست که برای آن برنامه ریزی کرد، احزاب به وجود بیایند، سندیکاها تشکیل شوند و اینگونه به سمت یک جامعه مدنی پیشرفت می کنیم.

برای اصلاح وضع معیشتی مردم و اصلاح دیپلماسی، دولتی مطلوب است که با موانع این اصلاح، سازش نکند، یک دولت معتدل دولتی است که محکم جلوی فسادها را بگیرد، جلوی رانت ها را بگیرد. می دانید که شرایط کشورها به گونه ای است که خیلی از نهادها و خیلی از دستگاه ها و افراد از این شرایط بهره های کلانی می برند و آنقدر این بهره ها بزرگ است که می توانند بر روی سیاست مداران تاثیر بگذارند و می توانند همه شرایط را بهم زنند اما یک دولت معتدل دولتی است که بتواند جلوی این ها بایستد. اتفاقا در جایی که منافع مردم توسط عده ای به خطر بیفتد، دولت معتدل گاهی خیلی مقاوم و سرسخت می شود.

دولت معتدل باید شرایط اقتصادی مردم را اصلاح کند و بعد از آسودگی خیال مردم از معیشت، انسان ها فراتر از زندگی مادی و معیشتی می اندیشند و بعد می توان در جهت یک جامعه مدنی کوشش کرد. در آن صورت خود به خود احزاب، گروه ها و سندیکا ها شکل می گیرند که راهی بس طولانی و البته ماندگار است.

بدیهی است دموکراسی و آزادی دستاورد چنین جامعه ای است. منظور من این نیست که ما به سمت جامعه ای برویم که در یک جنبه پیشرفت داشته باشد و از جنبه های دیگر عقب بماند، زیرا پبشرفت باید همیشه به صورت همزمان انجام شود و اینطور نیست که ما بگوییم کشور ما از نظر اقتصاد و یا از نظر نظامی و یا هر نظر دیگر خیلی پیشرفته است ولی مثلا از نظر سیاسی و از نظر فرهنگی عقب افتاده ایم.

در یک جامعه معتدل همه چیز با هم پیشرفت کند ولی الان در شرایطی هستیم که مردم معضل معیشتی دارند و اگر این موضوع حل شود بعد ما می توانیم یک جامعه مدنی داشته باشیم و بدیهی است که در این جامعه مطالبات ما در آن رشد پیدا می کند. اگر به دنبال دموکراسی هستیم، اگر به دنبال آزادی بیان و آزادی مطبوعات هستیم، خودبه خود توسعه پیدا می کند. یعنی توسعه اقتصادی و توسعه سیاسی نمی توانند از یکدیگر جدا باشند.

آخرین مصداقی که بنده برای اعتدال تعریف کرده ام اجرای عدالت است. جامعه معتدل جامعه ای است که در آن حتما عدالت اجرا می شود و رفتارهای افراطی و تفریطی عدالت را زیر پا می گذارند ولی پایه اصلی یک جامعه معتدل عدالت است و نگاه اعتدال در جامعه به دنبال ارامش و امنیت است.

*  خانم اشراقی به سوال اول برگردیم، زیرا در زمینه اعتدال برای مسیر قوه اجرایی کشور می خواهیم اقدام کنیم. اعتدال در همه زمینه ها مطرح می شود و یکی از این زمینه ها در مورد ارتباط رئیس جمهور و مجلس است. نگاه به آینده می تواند ما را از مناقشات سیاسی دور کند. نظر شما در مورد تعامل آقای روحانی با مجلس برای تحقق اعتدال چیست؟

- اشراقی: درکشور ما در 8 سال گذشته خیلی کارهای افراطی اتفاق افتاد. یعنی حوادثی اتفاق افتاد که همسو با جریان مردم نبود، در نتیجه الان بهترین شرایط، شرایط اعتدال بود. یعنی این افراط ها، این اتفاقاتی که افتاد، این مسائلی که در این 8 سال بود بحران ها را به وجود آورد و کشور را آماده کرد تا یک شرایط اعتدال را بپذیرد و کلاً هم، عامه مردم شرایط اعتدال را دوست دارند.

زمانی که موج اعتدال مطرح است یعنی امنیت، یعنی آرامش در جامعه و اصلاً نگاه اعتدال به امنیت و آرامش در جامعه است و این چیزی است که جامعه ما به آن احتیاج دارد. بنابراین من فکر می کنم شخصی به عنوان رئیس جمهور انتخاب شده است و خود نیز یک فرد معتدل است.

ببینید تعریف انسان معتدل و میانه رو این نیست که یک راهی را بین حق و باطل پیدا کند، یک موضوعی یا حق است و یا باطل و اعتدال به این معنا نیست که کمی از حق بردارد و کمی هم از باطل یا کمی از قانون مندی را داشته باشد و کمی هم از قانون شکنی را داشته باشد؛ تعریف من از اعتدال این نیست. تعامل با مجلس به معنای تسلیم شدن هیچ کدام نیست. هر دو تا در حد اختیاراتشان می توانند اعمال نظر داشته باشند. احتمالا به دلیل رفتارهای افراطی دولت با مجلس فعلی لازم است به مردم اطمینان داده شود که دیگر حوادث گذشته تکرار نمی شود.

من به عنوان یک ایرانی شرمنده شدم که دیدم رؤسای قوا به صورت علنی اختلافات خود را در جامعه مطرح می کنند، علیه یکدیگر مدرک در می آورند و بعد آن مدرک را در مجلس نمایش می دهند، این کارها خیلی کارهای افراطی است و قطعاً جامعه ما از این کارها متنفر است.

اصلا مهم نیست که حرف حقی زده می شود یا حرف باطلی گفته می شود. این مسائل در شأن کشوری مانند جمهوری اسلامی نیست. این اتفاقات مردم را خسته و گریزان کرده است و ما مطمئن هستیم که در زمان آقای روحانی این اتفاقات تکرار نمی شود. اگر منظور شما از تعامل این بود، این تعامل صورت می گیرد ولی اگر منظور شما این است که هر چه که دولت بگوید، مجلس هم بگوید چشم و هر چه که مجلس بگوید، دولت هم بگوید چشم اینطوری هم نیست.

به هر حال هر فردی نظر خود را دارد و بهتر است یک حالت بهینه ای اتفاق بیفتد و اختلاف نظر ها نمی تواند تعامل را بهم بزند اما آن افراط و تفریط ها بوده که رئیس جمهور بعدی را وادار می کند که ما می خواهیم تعامل داشته باشیم. به این معنی است که آن اتفاقات تکرار نمی شود و به مردم احساس امنیت بدهد و بگوید که نگران نباشد و آن اتفاقاتی که در این دوره افتاد دیگر تکرار نمی شود و به نظر بنده شاید منظور از تعامل این باشد.

* شما فقط دولت آقای احمدی نژاد را مثال زدید. در دولت های قبلی چه افراط هایی از سوی دولتمردان اتفاق افتاد که آقای روحانی بخواهد در مسیر اعتدال آن حرکت کند؟

- اشراقی: اگر منظور شما از دولت های قبلی، دولت آقای هاشمی و دولت آقای خاتمی است؟ جدای از اینکه من با آقای خاتمی نسبت فامیلی دارم و نمی خواهم طرف داری های خود را به خاطر نسبت فامیلی با آقای خاتمی مطرح کنم ولی من شخصاً آقای خاتمی را یک انسان اخلاق مدار می دانم. راه و کار آقای خاتمی افراط و تفریط نیست، اصلا شخصیت وی یک شخصیت افراطی نیست.

*شما یکی از مصادیق اعتدال را قانونمندی و پایبندی به قانون معرفی کردید ولی آقای خاتمی در آن دوره می خواستند انتخابات مجلس هفتم را برگزار نکنند که در نهایت با تاکید رهبر معظم انقلاب انتخابات برگزار شد، این تخطی از قانون بود که شاید یکی از مسیرهای افراط باشد. بحث لوایح دوقلویی که در آن زمان در رابطه با قانون مطبوعات پبش آمد، بحث افزایش اختیارات رئیس جمهور  و... از موارد افراط در دولت آقای خاتمی نبود؟

- اشراقی: ببینید قانون اساسی ما یک سری ایرادات دارد و لازم است در بعضی از آنها تجدید نظر شود. اگر مجلس ششم تلاش می کرد که یک سری از قوانین را اصلاح کند من این را به معنای افراط نمی گذارم.

*در آن زمانی مجلس هم در مقابل دولت قرار گرفت و به گونه ای بود که آقای کروبی در مقابل آقای خاتمی صحبت کرد.

- اشراقی: بنده در مورد لوایح دوقلو هیچ اشرافی ندارم و اظهار نظر نمی کنم.

* خب! همان بحث عدم برگزاری انتخابات که خیلی واضح است را در نظر بگیریم. برگزاری انتخابات مجلس از وظایف قانونی دستگاه اجرایی کشور است، بذا وقتی کسی می گوید انتخابات را برگزار نمی کنم یعنی از قانون تخطی می کند و این مسئله نشان دهنده افراطی گری در دولت آقای خاتمی است. این مسئله را قبول دارید که افراط در دولت آقای خاتمی بود؟

- اشراقی:  من در آن زمان ایران نبودم.

* یکی دیگر از نمونه های افراط همان تحصن مجلس ششم بود. این هم باز تخطی از قانون بود. مجلسی که می خواهد رأی و نظر مردم را عملیاتی کند، مدت ها در تحصن بود.

- اشراقی: من در زمان تحصن مجلس ششم در ایران نبودم. ببینید من در مورد تحصن نظری نمی دهم، به دلیل اینکه اشرافی بر آن ندارم ولی شخصاً برای تغییر قانون عبور از قانون را نمی پسندم. باید برای تغییر قانون تلاش کنیم، اگر قانون اشکال دارد، اگر کمی و کاستی دارد باید تلاش شود و نمایندگان مردم باید در مجلس تلاش کنند. زمانی که قانونی جزء قوانین کشور است بنده پایبندی به آن را از الزامات می دانم و در هیچ شرایطی عبور از قانون را نمی پسندم، زیرا تا زمانی که قانون پابرجاست باید همه مردم ملزم به اجرای آن باشند.

*** تلاش برای عدم برگزاری انتخابات مجلس هفتم مصداق هایی از افراط است***

*خب! بنا بر همین تعریف شما هر کاری بر خلاف قانون باشد، مسلما افراط است. پس وقایعی مانند تحصن مجلس ششم و عدم برگزاری انتخابات مجلس از نمونه های افراط به شما می آید، زیرا بر خلاف قانون بود؟

- اشراقی: بله دقیقا همینطور است.

* برای مسئله اعتدال باید یک بحث گفتمانی صورت بگیرد و به صورت خاص به یک دولت نگاه نکنیم. رهبر معظم انقلاب در ابتدای سال فرمودند که همه دولت ها نکات منفی و مثبتی داشته اند که دولت آینده باید نکات مثبت را داشته و نکات منفی را نداشته باشد. از این جهت شاید درست نباشد به یک دولت تمرکز کنیم، باید همه دولت ها مد نظر باشد تا اینکه یک تعریف جامع و کاملی ارائه شود.

یکی از فضاهایی که در دوره آقای هاشمی مطرح بود فضای مطبوعات بود که نمونه بارز آن روزنامه نگار همیشه در "بند" آقای عباس عبدی یا چهره های سیاسی منتقد دولت بودند که نامه ای را به آقای هاشمی می نویسند و بعد 36 نفر به زندان می روند. آقای هاشمی نیز در مجلس می گوید که "روی این افراد زیاد شده بود و باید کم می شد". خب! عدم باز بودن فضای نقد، به این صورت یکی از افراط ها در دولت هاشمی رفسنجانی بود. باز شدن این مسیر انتقاد شاید یکی از مسیرهای اعتدال باشد. نظر شما در این رابطه چیست؟

- اشراقی: من فکر می کنم که باید مسایل را در زمان خود بررسی کرد. یعنی اگر ما بخواهیم مثلاً همین مسایل دهه 60 را بررسی کنیم بر روی این مسایل خیلی سوال وجود دارد و باید بر روی آنها بازنگری صورت بگیرد اما به شرط اینکه فضای حاکم در دهه 60 را در نظر بگیریم، به شرط اینکه بدانیم در آن زمان چه اتفاقاتی افتاده است، به شرط اینکه نیاییم فکر کنیم در آن زمان همین شرایط امروز بوده و با این دید نسبت به آن قضاوت کنیم، باید همه مسایل را در زمان خود مورد قضاوت قرار داد.

*** شکی نیست در زمان هاشمی اتفاقاتی افتاد که اشتباه بود/ همه دولت های گذشته اشکالاتی داشتند***

حالا اینکه در زمان آقای هاشمی یک سری اتفاقات افتاده که اشتباه بوده، هیچ شکی در آن نیست و همین موضوعاتی که شما مطرح کردید قطعاً اشتباه بوده ولی به آن زمان هم بستگی دارد که همه چیز در زمان خود بررسی شود. اینکه دولت های قبلی ما همه دولت حضرت علی (ع) بودند که موضوعیت ندارد و ما نمی خواهیم بگوییم که هیچ کدام از آنها عدالت حضرت علی (ع) را داشته اند و یا یک حکومت اسلامی مانند حضرت علی (ع) درست کردند، همگی آنها دارای اشکالاتی بودند.

اگر ما موضوع دولت نهم و دهم را پر رنگ می کنیم به این دلیل است که اشکالات این دولت به مردم خیلی آسیب زد. ببینید یک زمان رئیس جمهور یک اشتباهی می کند و یک آسیب کوچکی است که در سطح جامعه گسترش پیدا نمی کند ولی یک زمان رئیس جمهور یک اشتباهاتی می کند که به کشور خیلی آسیب می زند. مانند اشتباهاتی که در دولت نهم و دهم شد.

فکر می کنم که آقای احمدی نژاد چند ماهی بود که رئیس  جمهور شده بود. در صحبت هایی که در جمع بسیجیان  داشت، گفت اسرائیل باید از صفحه روزگار محو شود. ما می خواهیم چنین صحبتی را تحلیل کنیم. شما زمانی که به عنوان یک رئیس جمهور صحبت می کنید اولاً باید بدانید که از جایگاه یک رئیس جمهور هستید و نه فرمانده سپاه ، نه فرمانده بسیج.

درست است که بسیجیان جلوی تو نشستند، درست است که وقتی این حرف ها را می زنید بسیجیان تهییج می شوند برایتان صلوات می فرستند اما این حرف شما در دنیا به عنوان حرف یک رئیس جمهور انعکاس پیدا می کند. رئیس جمهور که نباید حساب نشده حرف بزند.

ببینید در دنیا زمانی که یک رئیس جمهور حرف می زند فردا عمل می کند. مثلاً همین آقای اوباما آمد و برای مردم خود توضیح داد که می خواهد تلفن ها را شنود کند و گفت شنود تلفنی برای زندگی خصوصی شما نیست و ما به زندگی خصوصی شما هیچ کاری نداریم و فقط برای پیدا کردن ترورها و بمب گذاری ها و مسایل امنیتی است و بعد از اینکه کامل در مورد آن توضیح داد، در نهایت گفت که از فردا تلفن ها شنود می شود.

یعنی رئیس جمهور وقتی که حرفی می زند از فردا عملی می شود و پشتوانه اجرایی دارد. حالا آقای احمدی نژاد بدون آنکه بخواهد قدمی در این زمینه بردارد، بدون اینکه بخواهد به اسرائیل حمله کند، بدون اینکه هیچ برنامه ریزی پشت این حرف داشته باشد، می آید و می گوید که باید اسراییل از صحنه روزگار محو شود. بعد از این سخنان بقیه رئیس جمهورهای دنیا بر روی این یک حسابی باز می کنند و فکر می کنند که یک حرف اجرایی است، یک پشتوانه اجرایی دارد، حالا چه اتفاقی می افتد؟

ریشه تمام مصیبت های ما در این 8 سال از این حرف ها بود، چرا رئیس جمهور باید چنین حرفی بزند؟ ببینید یک سری اشتباهاتی است که جبران ناپذیر هستند. هیچ کدام از رئیس جمهورهای ما حضرت علی (ع) نبودند و یک سری خطاها داشتند اما این خطاها دسته بندی دارد، یک خطاهایی وجود دارد که آسیب خیلی کمتری می زند و یک خطاهایی هم وجود دارد که 8 سال کشور را در بدترین شرایط اقتصادی می برد.

هر روز تحریم ها بیشتر می شود، هر روز فکر می کنند که ایران می خواهد به اسراییل حمله کند و هر روز می خواهند از این موضوع دفاع کنند، در صورتی که اصلاً ایران چنین کاری را نمی خواهد انجام دهد.

من یاد دارم که در زمان امام خمینی (ره)، شهید رجایی که خیلی هم مورد علاقه امام (ره) بود، یک زمانی یک سخنرانی انجام داد و راجع به نابودی اسراییل صحبت کرد. همان روز امام (ره) شهید رجایی را صدا کرد و وی را بازخواست کردند. خیلی کم اتفاق افتاده بود که امام صدای خود را بلند کنند و یکی از این دفعات همین مورد بود که به آقای رجایی گفت که وقتی من از نابودی اسراییل می گویم یک رهبری دینی هستم، من تکلیف شرعی خود را می گویم، من می خواهم مسلمانان دنیا را آگاه کنم که یک دشمنی به نام اسرائیل وجود دارد که دشمن اسلام است و این یک حرف عقیدتی است ولی زمانی که یک رئیس جمهور چنین حرفی می زند یعنی من واقعاً می خواهم به تو حمله کنم و مسئله در حالی است که ما نمی خواهیم به اسرائیل حمله کنیم، من فقط می خواهم منطقه را آگاه کنم که دشمنی به نام اسرائیل وجود دارد ولی رئیس جمهور نباید مانند من حرف بزند.

ببینید حرف زدن رئیس جمهور با حرف زدن رهبر فرق می کند، رهبر یک رهبر دینی است و وظیفه او این است که مسلمانان را آگاه کند ولی وظیفه رئیس جمهور فقط حفظ منافع کشور است. بالاترین وظیفه رئیس جمهور این است که منافع کشور را ببیند و آن را عملی کند.

من می گویم خود آقای احمدی نژاد نباید این حرف ها را می زد. ببینید من به تبلیغات آنها کاری ندارم و من می گویم که آقای احمدی نژاد به عنوان یک رئیس جمهور نباید این حرف را می زد یا نباید موضوع هلوکاست را مطرح می کرد. ببینید وقتی یک رئیس جمهور موضوعی را مطرح می کند باید یک اهدافی داشته باشد.
رئیس جمهور نباید بدون هدف صحبت کند، رئیس جمهور یک فرد عادی نیست، خیلی سخت است و اگر آدم در آن شرایط باشد متوجه می شود. من خودم تا اندازه ای آن را حس کرده ام، فرض کنید آدم در یک شرایطی یک حرفی می زند و هیچ منظوری هم ندارد اما آن حرف پر رنگ می شود و شما باید به آن پاسخ بدهید.

به عنوان مثال بعد از چند سال باید پاسخ دهید که چرا چند سال پیش چنین حرفی را زده اید؟ این بری مردم عادی اتفاق نمی افتد و حرف های آنها پررنگ نمی شود که بخواهند بعداً در مورد آن توضیح بدهند. زمانی که رئیس جمهور موضوع هلوکاست را مطرح می کند باید یک هدفی داشته باشد. به نظر شما آقای احمدی نژاد چه هدفی داشت؟ نهایت هلوکاست دفاع از هیتلر می شود. آیا دفاع از هیتلر الان برای جامعه ما تأثیری دارد؟

* البته دفاع از هیتلر نبود و در شرایط فعلی کاملا دفاع از فلسطین است...


- اشراقی: ما که نمی خواهیم با اسراییل بجنگیم، دولت باید به صورت شفاف نظر خود را اعلام کند و از مردم مشورت بخواهد. یک زمان ما می گوییم اسرائیل غاصب است و این را همه ما می دانیم. ما همه می دانیم که اسرائیل آمده و سرزمین های فلسطین را به زور گرفته است و ما همه طرفدار فلسطین هستیم ولی ما نمی خواهیم امنیت کشور خود را از بین ببریم، زیرا الان شرایطی نیست که بخواهیم بجنگیم.

شاید یک زمانی این شرایط فراهم شود و همه کشورهای اسلامی بتوانند با هم متحد شوند و اسرائیل را از صحنه روزگار محو کنند ولی ایران در شرایطی نیست که بخواهد چنین کاری را انجام دهد و چنین هدفی ندارد. اگر چنین هدفی دارد، اشکال ندارد که بیاییم هلوکاست را مطرح کنیم و بعد هم بگوید که این ها به زور آمده اند و بعد ریشه یابی کند که آمدن این ها غاصبانه است.

وقتی سیاست نظام این نیست که به اسرائیل حمله کند خب چرا این حرف را بزنیم؟چرا این حرف را بزنیم و کشور برای آن اینقدر هزینه بدهد؟ به نظر من نباید رئیس جمهور یک نیروی عقیدتی باشد. بر خلاف تعاریفی که ما در انتخابات داشتیم و می گفتیم که رئیس جمهور باید غرب ستیز باشد. این چه مشخصه ای برای رئیس جمهور است؟!

اصلاً رئیس جمهور نباید سرستیزه داشته باشد. به جای اینکه بگوییم رئیس جمهور غرب ستیز باشد باید بگوییم که رئیس جمهور باید فردی باشد که منافع ملت را به همه چیز ترجیح دهد. الان یک چهارم دنیا، غرب است و ما چرا باید یک رئیس جمهوری انتخاب کنیم که با یک چهارم دنیا سرستیزه داشته باشد. در ضمن الان هم شرایط ما فرق می کند.

الان در آمریکا یک دولتی مانند دولت آقای اوباما بر سر کار آمده و بنده فکر می کنم یکی از پرطرفدارترین های برقراری صلح است و شاید  آمریکا تا به حال رئیس جمهوری که اینقدر طرفدار صلح باشد به خود ندیده است، اگر از آن رئیس جمهور بزرگ ِگذشته آنکه بگذریم در سال های اخیر شاید هیچ رئیس جمهوری در آمریکا اینقدر طرفدار صلح نبود.

اینقدر که ایران دَم از مقاومت و دَم از عدم سازش می زند در مقابل اوباما دَم از سازش می زند. خب! ما باید از این شرایط استفاده کنیم و شاید بعد از اینکه اوباما رفت یک رئیس جمهور جنگ طلب بیاید. به نظر من رئیس جمهور باید به گونه ای سیاست گذاری کند تا از فرصت ها کمال استفاده را ببرد و فرصت سوزی نکند ولی ما الان داریم فرصت سوزی می کنیم.

به خاطر اینکه امروز غرب در حال نشان دادن تمایل است، چرا ما باید بر سر حرفمان بمانیم؟ چرا نمی خواهیم که سازش کنیم؟ چرا نمی خواهیم که تعامل کنیم؟ شرایط که همیشه یکسان نمی ماند.

* یک قسمتی از این تعامل و سازش در دولت های گذشته صورت گرفته است. رهبر معظم انقلاب فرمودند که تجارب دولت های گذشته باید در این دولت به کار گرفته شود. ما در دولت های گذشته بحث تعامل را بیش از بیش داشتیم و در نهایت به اینجا رسید که آقای روحانی به آقای البرادعی نامه می نویسند و می گوید که این کار شما در مورد تعلیق شبیه کاپیتالیسیون است.

یعنی در دولت هایی  تعامل صورت گرفت ولی بالاخره آقای روحانی این نامه را به البردعی می نویسد و یا بوش می گوید که ایران محور شرارت است. پس می توان گفت که راه مذاکره و سازش نیز نخ نما شده و آنها بیشتر سوء استفاده کردند...

- اشراقی: من منظورم سیاست کلی ما است، من می گویم که ما نمی توانیم تا ابد همه دنیا را دشمن خود کنیم، زیرا به نفع ما نیست. اول باید سیاست گذاری کرد و بعد به دنبال راه حل رفت. یک وقت ما می گوییم که نه ما می خواهیم آمریکا را دشمن خود بدانیم و باید با آن مقابله کنیم. یعنی اول مهم است که ما چه سیاست گذاری می کنیم.

: (الزامی)
: (الزامی)
:
ارسال

چرا می خواهید این خبر را گزارش کنید؟

نام و نام خانوادگی :

ایمیل :

شماره تماس :

توضیحات :

ثبت